چگونه روانشناس مناسب خودمان را انتخاب کنیم؟
در این مقاله می‌خوانید
وقتی تصمیم می‌گیرید از روانشناس کمک بگیرید، ممکن است انتخاب کردن از میان اسم‌ها، عنوان‌ها و روش‌های درمانی سخت شود. از کجا بفهمید کدام درمانگر برای مسئلهٔ شما مناسب است؟ چه چیزهایی را قبل از رزرو بپرسید و بعد از شروع، به چه چیزهایی توجه کنید؟
برای شروع، سه موضوع را کنار هم بررسی کنید: صلاحیت و تجربهٔ درمانگر، امکان ادامه دادن جلسات با شرایط زندگی شما، و کیفیت گفت‌وگویی که بین شما شکل می‌گیرد. این راهنما کمک می‌کند انتخاب را به چند قدم مشخص تقسیم کنید.
اول مسئله را با زبان خودتان مشخص کنید
لازم نیست از قبل تشخیص بدهید چه اختلالی دارید. یک توضیح ساده از چیزی که شما را به فکر درمان انداخته، برای شروع گفت‌وگو کافی است. مثلا:
- «بعد از هر اختلاف، ساعت‌ها ذهنم درگیر می‌ماند.»
- «در محل کار نمی‌توانم مخالفت کنم و بعد از خودم عصبانی می‌شوم.»
- «با همسرم سر موضوع‌های مختلف به یک دعوای تکراری می‌رسیم.»
کنار این توضیح، یک خواسته هم بنویسید: «دوست دارم بتوانم اختلاف را بدون قطع رابطه مطرح کنم.» این جمله قرار نیست هدف نهایی درمان باشد. فقط کمک می‌کند موقع معرفی مسئله، چیزی ملموس برای گفتن داشته باشید.
تجربهٔ مرتبط درمانگر را بررسی کنید
در معرفی درمانگر، به تحصیلات، صلاحیت حرفه‌ای و تجربهٔ مرتبط با مسئله و گروه سنی خودتان توجه کنید. دربارهٔ روش پیشنهادی و دلیل مناسب بودن آن برای وضعیتتان بپرسید. نام یک رویکرد به‌تنهایی توضیح نمی‌دهد که در جلسه چه اتفاقی می‌افتد. [۱]
می‌توانید این‌طور سؤال کنید: «وقتی کسی با مسئله‌ای شبیه من مراجعه می‌کند، معمولا کار را چطور شروع می‌کنید؟»
اگر معرفی درمانگر فقط مجموعه‌ای از عنوان‌هاست، آن را به سؤال تبدیل کنید. مثلا از عبارت «درمان مشکلات رابطه» بپرسید: «جلسه برای من به‌تنهایی است یا لازم است شریکم هم حضور داشته باشد؟» پاسخ به این سؤال برای انتخاب شما کاربردی‌تر از طولانی بودن رزومه است.
شرایطی را انتخاب کنید که بتوانید ادامه بدهید
پیش از رزرو، هزینه و مدت جلسه، زمان‌های قابل‌رزرو، فاصلهٔ پیشنهادی جلسات و شرایط لغو یا جابه‌جایی را روشن کنید. پرسیدن دربارهٔ هزینه بخشی طبیعی از انتخاب درمانگر است. [۱]
برای مقایسه، یک یادداشت کوتاه برای خودتان بسازید: «این ساعت با کارم تداخل دارد؟ رفت‌وآمدش شدنی است؟ اگر چند جلسه ادامه پیدا کند، از نظر هزینه چه وضعی دارم؟»
اگر جلسه آنلاین است، علاوه بر ساعت و هزینه، به جای خصوصی و اینترنت قابل‌استفاده فکر کنید. ممکن است زمان ظاهرا مناسبی پیدا کرده باشید، اما در آن ساعت نتوانید در خانه آزادانه صحبت کنید. این محدودیت را پیش از شروع مطرح کنید.
در شروع درمان چه سؤال‌هایی بپرسید
دربارهٔ هدف درمان، روش بررسی پیشرفت، محرمانگی و محدودیت‌های آن سؤال کنید. لازم است بتوانید دربارهٔ روند کار توضیحی قابل‌فهم بگیرید. [۱]
این سؤال‌ها می‌توانند شروع گفت‌وگو باشند:
- «فعلا قرار است روی کدام بخش از مسئله‌ام کار کنیم؟»
- «چطور بررسی می‌کنیم جلسات برایم مفید بوده‌اند؟»
- «اگر احساس کردم بحث‌ها به مسئله‌ام مربوط نیست، چطور مطرحش کنم؟»
قرار نیست جلسهٔ اول را به مصاحبه‌ای طولانی تبدیل کنید. دو یا سه سؤالی را انتخاب کنید که پاسخشان برای تصمیم شما مهم‌تر است.
به تجربهٔ خودتان در جلسه توجه کنید
در مشاوره، شنیدن بدون قضاوت و کمک به پیدا کردن راه‌حل‌های خود فرد اهمیت دارد. قرار نیست مشاور به‌جای شما زندگی‌تان را انتخاب کند. [۲]
بعد از جلسه می‌توانید برای خودتان بنویسید: «کجای حرفم را توانستم بگویم؟ کجا منظورم درست منتقل نشد؟ چه سؤالی هنوز دارم؟» این یادداشت، نمره دادن به درمانگر نیست. به شما کمک می‌کند تجربهٔ مبهم «خوب بود» یا «نمی‌دانم چطور بود» را روشن‌تر کنید.
اگر احساس کردید درمانگر زود از موضوعی گذشت و امکان گفت‌وگو برایتان وجود داشت، یک نمونه برای مطرح کردنش این است: «آن بخشی که دربارهٔ کارم گفتم هنوز برایم مهم است. می‌خواهم دوباره به آن برگردیم.» اگر گفتن همین جمله هم دشوار است، لازم نیست خودتان را سرزنش کنید. در مقالهٔ چرا نمی‌توانم بعضی حرف‌ها را به روانشناسم بگویم به دشواریِ بیان نگرانی و سهم درمانگر در فراهم کردن امکان گفت‌وگو پرداخته‌ایم.
اگر دربارهٔ ادامه دادن تردید دارید
اعتماد و امکان گفت‌وگو در رابطهٔ درمانی مهم است. اگر پس از مدتی احساس می‌کنید بهبود یا پیشرفتی ندارید، بررسی این تجربه با درمانگر می‌تواند به روشن شدن ادامهٔ مسیر یا گزینه‌های دیگر کمک کند. [۱] مطرح کردن چنین نگرانی‌ای برای همه آسان نیست و فراهم کردن امکان این گفت‌وگو هم بخشی از کار درمانگر است.
اگر فرصت و آمادگی گفت‌وگو فراهم شد، یک نمونهٔ مشخص می‌تواند به روشن شدن نگرانی کمک کند: «برای مشکل تصمیم‌گیری آمده‌ام، اما هنوز نمی‌دانم جلسات چطور به آن مربوط می‌شوند.» یا «دربارهٔ گذشته صحبت کرده‌ایم، ولی می‌خواهم ارتباطش را با مسئلهٔ امروزم بهتر بفهمم.» این‌ها نمونه‌اند، نه جمله‌هایی که لازم باشد حتما بتوانید در جلسه بگویید.
شما می‌توانید دربارهٔ ادامهٔ درمان تصمیم بگیرید. درخواست توضیح دربارهٔ روند جلسات، بخشی از مشارکت شما در درمان است.
پیش از رزرو این پنج مورد را یادداشت کنید
- مسئله‌ای که می‌خواهم برایش کمک بگیرم
- تجربهٔ مرتبط و صلاحیت حرفه‌ای درمانگر
- هزینه و زمان قابل‌ادامه برای من
- سؤال مهمی که دربارهٔ شیوهٔ کار دارم
- تغییری که دوست دارم در زندگی‌ام قابل‌مشاهده شود
برای برداشتن قدم بعدی، می‌توانید معرفی درمانگران روان‌جور را بخوانید و زمینهٔ کاری و شرایط جلسات آن‌ها را با نیاز خود مقایسه کنید.
منابع
[۱] مؤسسهٔ ملی سلامت روان آمریکا — راهنمای روان‌درمانی و انتخاب درمانگر